|

 

 

Γράφει η Μαρία Νιζάμη

Φοιτήτρια Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

 

 

Στις γυναίκες μέχρι σήμερα πρώτο σε συχνότητα νεόπλασμα ήταν ο καρκίνος του μαστού ενώ στους ανδρες ο καρκίνος του προστάτη. Ο καρκίνος του πνέυμονα όμως είναι το πρώτο σε συχνότητα νεόπλασμα και στα δύο φύλα και ευθύνεται για τους περισσότερους θανάτους από καρκίνο παγκοσμίως με ποσοστό περίπου 30% και τείνει να πάρει τη πρώτη θέση του καρκίνου του μαστού στις γυναίκες. Κάθε χρόνο ετησίως νοσούν περίπου 1.8 εκατομμύρια άνθρωποι από τη νόσο στην Ελλαδα καταγράφονται κάθε χρόνο 7000 θάνατοι από καρκίνο του πνεύμονα ετησίως.

Η σταθερά ανοδική πορεία του καρκίνου του πνεύμονα στην Ελλάδα, συμπορεύεται με τα υψηλά ποσοστά καπνιστών, καθιστώντας τη νόσο μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας με ενδημικές διαστάσεις. Το 15% περίπου των καπνιστών πρόκειται να αναπτύξουν καρκίνο του πνεύμονα. Τα δεδομένα για τη χώρα μας είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, αφού η Ελλάδα είναι η δεύτερη χώρα σε κατανάλωση καπνού στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την Πολωνία και η χώρα με τη μεγαλύτερη επίπτωση καρκίνου του πνεύμονα σε ηλικίες κάτω των 45 ετών. Κατά συνέπεια, όλοι οι καπνιστές πρέπει να κάνουν περιοδικό έλεγχο με ακτινογραφία θώρακα μετά τα 40 έτη, ενώ οι νομισματοειδείς σκιάσεις των πνευμόνων θα πρέπει να υπόκεινται σε επιθετική διερεύνηση, εγκαταλείποντας την «πολιτική» της αναμονής και περιοδικής παρακολούθησης του όζου με αξονική τομογραφία θώρακα.

Ο καρκίνος του πνεύμονα διακρίνεται σε δύο κύριες ομάδες που είναι ο μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα ΜΚΠ ή SCLC ( Small Cell Lung Cancer) και ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα ΜΜΚΠ ή NSCLC (Non Small Cell Lung Cancer). Ο μη μικροκυτταρικός τύπος διακρίνεται ακολούθως ανάλογα με τον ιστολογικό τύπο σε :

· Αδενοκαρκίνωμα του πνεύμονα

· Πλακώδες καρκίνωμα του πνεύμονα

· Καρκίνωμα από Μεγάλα Κύτταρα με τους υπότυπους τους.

Ο ιστολογικός τύπος έχει τεράστια σημασία στη αντιμετώπιση και την πρόγνωση καθώς κρίνεται το σχήμα της θεραπείας ή και το εάν είναι εξαιρέσιμος ή όχι. Ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος χειρουργείται και στόχος συνήθως για την ίαση είναι η χειρουργική αφαίρεση που προσφέρει σημαντικό πλεονέκτημα στην αντιμετώπιση της νόσου. Συνεπώς τόσο η πρόληψη , όσο και η έγκαιρη διάγνωση μπορούν να οδηγήσουν ακόμα και στην τελική ίαση του ασθενούς με νεοπλασία πνεύμονος.

Πρόληψη

Η πρόληψη αφορά την αποφυγή των προδιαθεσικών παραγόντων του καρκίνου του πνεύμονα δηλαδή των παραγόντων που μπορούν να οδηγήσουν ή να επιταχύνουν την δημιουργία ενός όγκου στον πνεύμονα. Αυτοί είναι το κάπνισμα , η ακτινοβολίες ( συσκευές που ακτινοβολούν, οι ραδιενεργές ουσίες , κλπ. ) το στρες , τα φυτοφάρμακα , οι τοξικές ουσίες που μέσω της αναπνοής οδηγούνται στους πνεύμονες( πχ βαφές , κλπ. ). Γι αυτό θα πρέπει να διακόψουμε το κάπνισμα, να αποφέυγουμε την επαφή με συσκευές που ακτινοβολούν, να χρηιμοποιούμε τα κατάλληλα μέσα ατομικής προστασίας όταν χρείαζεται πχ μάσκες , στολές προστασίας από ακινοβολία κλπ. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δώσουμε και σε μέτρα που παίρνουμε ώστε να τονώσουμε το ανοσοποιητικό του οργανισμού μας ώστε να καταπολεμά τις δυσλειτουργίες που έρχεται αντιμέτωπος εντάσσοντας την άθληση , το περπάτημα , τη σωστή διατροφή , τη δημιουργία προσωπικού χρόνου με ευχάριστες ενασχολήσεις προς εκτόνωση και αποφυγή του στρες και τις αρκετές ώρες ύπνου στο καθημερινό μας πρόγραμμα.

Ένα μεγάλο κομμάτι της πρόληψης αφορά την έγκαιρη διάγνωση που πρέπει απαραίτητα να έχουμε στον ετήσιο προγραμματισμό μας και να προγραμματίζουμε τον ετήσιο ιατρικό έλεγχό μας . Ένας ετήσιος ιατρικός έλεγχος σε έναν ιατρό εμπιστοσύνης μας μπορεί έγκαιρα να διαγνώσει όχι μόνο τον καρκίνο του πνεύμονα αλλά και τα υπόλοιπα προβλήματα υγείας που μπορεί να μας παρουσιαστούν . Η αμέλεια ή ο φόβος μπορεί να μας οδηγήσουν στην καθυστερημένη διάγνωση και πολλές φορές στην αποτυχία θεραπείας λόγω της καθυστέρησης αυτής.

Έγκαιρη διάγνωση-Συμπτώματα καρκίνου του πνεύμονα

Τα συμπτώματα του καρκίνου του πνεύμονα τις περισσότερες φορές είναι «ύπουλα» και εμφανίζονται όταν η ασθένεια έχει πλέον προχωρήσει. Μερικά από τα συμπτώματα είναι:

Χρόνιος βήχας (πάνω από ένα μήνα , ξηρός ή με παραγωγή διάφανων πτυέλων)

βραχνος φωνής

αιμόπτυση

απώλεια βάρους και όρεξης χωρίς προφανή λόγο

Δύσπνοια

Συριγμός

Επαναλαμβανόμενα περιστατικά βρογχίτιδας

Πόνος στο στήθος

Θεραπευτική αντιμετώπιση καρκίνου του πνεύμονα

Πλέον τα όπλα για την αντιμετώπιση κατά του καρκίνου έχουν αυξηθεί και δεν περιορίζονται μόνο στην κλασσική χημειοθεραπεία/ ακτινοθεραπεία. Οι συνηθέστερες θεραπευτικές επιλογές για τον καρκίνο του πνεύμονα είναι:

· Χειρουργική αφαίρεση

· Ακτινοθεραπεια

· Χημειοθεραπεία

· Βιολογικές θεραπείες

Πλέον υπάρχει η δυνατότητα χορήσης της χημειοθεραπείας στοχευμένα σε κάθε ασθενή ανάλογα με τον μοριακό τύπο του όγκου του και με την ανταπόκριση που θα έχει ο ασθενής στο κάθε χημειοθεραπευτικό φάρμακο αφού μπορούν να ελεχθούν τα παραπάνω πρίν ξεκινήσει το σχήμα στα “τυφλά”. Επιπλέον οι βιολογικές θεραπείες έρχονται με πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα και αφορούν συνήθως εξατομικευμένες θεραπείες με μονοκλωνικά αντισώματα και με ειδική θεραπεία σε ορμονοεξαρτώμενους όγκους. Τέλος η χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα εξελίσσεται συνεχώς με νέες αναίμακτες διαδικασίες που στοχεύουν στην γρηγορότερη ανάρρωση του ασθενή αλλά και μείωση του προβλεπόμενου χρόνου αναμονής για την εισαγωγή μετεγχειρητικής χημειοθεραπείας.

Η επιλογή του κατάλληλου θεράποντα ιατρού και η σωστή και έγκαιρη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα αποτελούν και τα κλειδιλα για την θεραπεία του.


 

Ανεπιθύμητες παρενέργειες της θεραπείας

Τρόποι αντιμετώπισης

Εξάνθημα

Σύντομα, μετά την έναρξη της θεραπείας, είναι πιθανό να εμφανισθεί εξάνθημα. Συχνότερα εμφανίζεται στο πρόσωπο, στο στήθος και στην πλάτη και συνοδεύεται από φαγούρα, ευαισθησία, αίσθημα καύσης, ξηροδερμία ή σκάσιμο του δέρματος στα δάχτυλα και τις παλάμες. Μπορεί να μοιάζει με ακμή ή ξηροδερμία. Ο θεράπων ιατρός πρέπει να ενημερώνεται για να συστήσει κάποια δερματολογική αγωγή

Αίσθημα κόπωσης

Κατά την διάρκεια της θεραπείας είναι πιθανόν ο ασθενής να νιώθει συχνά την ανάγκη να ξεκουραστεί ή να κοιμηθεί. Ίσως πρέπει να προσαρμόσει το πρόγραμμα του και την εργασία του στις ανάγκες του οργανισμού του. Πρέπει να υιοθετήσει έναν υγιεινότερο τρόπο ζωής. Πρέπει να σταματήσει το τσιγάρο και να φροντίσει την διατροφή του. Πρέπει να ενημερώσει τον γιατρό του.

Ναυτία

Είναι δυνατόν να εμφανιστεί κατά την διάρκεια της χημειοθεραπείας και της βιολογικής θεραπείας. Ο γιατρός θα κρίνει αν πρέπει να χορηγήσει αντιεμετική αγωγή.

Διάρροια

Η πρόσληψη περισσότερων υγρών, αφεψημάτων ή αναψυκτικών χωρίς ζάχαρη βοηθάει στην αποφυγή της αφυδάτωσης. Πρέπει να αποφεύγονται τα πικάντικα τρόφιμα και να προτιμώνται οι ήπιες τροφές. Ο γιατρός πρέπει να ενημερωθεί γιατί υπάρχουν φαρμακευτικά σκευάσματα που μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά.

Απώλεια μαλλιών

Πρέπει να συζητηθεί με τον θεράποντα γιατρό κατά πόσον η θεραπεία θα προκαλέσει απώλεια μαλλιών. Υπάρχουν τρόποι αποκατάστασης με καλά αισθητικά αποτελέσματα που θα καλύψει τον ασθενή κατά την περίοδο της θεραπείας.

Ξηροστομία ή δυσκολία στην κατάποση

Το πλύσιμο των δοντιών μετά από κάθε γεύμα, οι πλύσεις του στόματος με χλιαρό νερό ή χαμομήλι καθώς και η ενημέρωση του οδοντίατρου για την νόσου βοηθάνε στην ξηροστομία. Στην περίπτωση δυσκολίας κατάποσης είναι καλό η τροφή να έχει υγρή μορφή.

Πόνος στα χέρια ή στα πόδια

Κάποιες χημειοθεραπείες μπορεί να προκαλέσουν νευροπάθεια. Ελαφρά λυγίσματα ή εκτάσεις των δακτύλων των χεριών και των ποδιών καθημερινά μπορούν να βελτιώσουν την κατάσταση. Οπωσδήποτε πρέπει να ενημερωθεί ο θεράπων ιατρός

'Eγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της φαρμακευτικής ουσίας afatinib, ως μονοθεραπεία σε ενήλικες ασθενείς με τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα