|

 

 

Γράφει η Μαρία Νιζάμη

Φοιτήτρια Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

 

 

Στις γυναίκες μέχρι σήμερα πρώτο σε συχνότητα νεόπλασμα ήταν ο καρκίνος του μαστού ενώ στους ανδρες ο καρκίνος του προστάτη. Ο καρκίνος του πνέυμονα όμως είναι το πρώτο σε συχνότητα νεόπλασμα και στα δύο φύλα και ευθύνεται για τους περισσότερους θανάτους από καρκίνο παγκοσμίως με ποσοστό περίπου 30% και τείνει να πάρει τη πρώτη θέση του καρκίνου του μαστού στις γυναίκες. Κάθε χρόνο ετησίως νοσούν περίπου 1.8 εκατομμύρια άνθρωποι από τη νόσο στην Ελλαδα καταγράφονται κάθε χρόνο 7000 θάνατοι από καρκίνο του πνεύμονα ετησίως.

Η σταθερά ανοδική πορεία του καρκίνου του πνεύμονα στην Ελλάδα, συμπορεύεται με τα υψηλά ποσοστά καπνιστών, καθιστώντας τη νόσο μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας με ενδημικές διαστάσεις. Το 15% περίπου των καπνιστών πρόκειται να αναπτύξουν καρκίνο του πνεύμονα. Τα δεδομένα για τη χώρα μας είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, αφού η Ελλάδα είναι η δεύτερη χώρα σε κατανάλωση καπνού στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την Πολωνία και η χώρα με τη μεγαλύτερη επίπτωση καρκίνου του πνεύμονα σε ηλικίες κάτω των 45 ετών. Κατά συνέπεια, όλοι οι καπνιστές πρέπει να κάνουν περιοδικό έλεγχο με ακτινογραφία θώρακα μετά τα 40 έτη, ενώ οι νομισματοειδείς σκιάσεις των πνευμόνων θα πρέπει να υπόκεινται σε επιθετική διερεύνηση, εγκαταλείποντας την «πολιτική» της αναμονής και περιοδικής παρακολούθησης του όζου με αξονική τομογραφία θώρακα.

Ο καρκίνος του πνεύμονα διακρίνεται σε δύο κύριες ομάδες που είναι ο μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα ΜΚΠ ή SCLC ( Small Cell Lung Cancer) και ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα ΜΜΚΠ ή NSCLC (Non Small Cell Lung Cancer). Ο μη μικροκυτταρικός τύπος διακρίνεται ακολούθως ανάλογα με τον ιστολογικό τύπο σε :

· Αδενοκαρκίνωμα του πνεύμονα

· Πλακώδες καρκίνωμα του πνεύμονα

· Καρκίνωμα από Μεγάλα Κύτταρα με τους υπότυπους τους.

Ο ιστολογικός τύπος έχει τεράστια σημασία στη αντιμετώπιση και την πρόγνωση καθώς κρίνεται το σχήμα της θεραπείας ή και το εάν είναι εξαιρέσιμος ή όχι. Ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος χειρουργείται και στόχος συνήθως για την ίαση είναι η χειρουργική αφαίρεση που προσφέρει σημαντικό πλεονέκτημα στην αντιμετώπιση της νόσου. Συνεπώς τόσο η πρόληψη , όσο και η έγκαιρη διάγνωση μπορούν να οδηγήσουν ακόμα και στην τελική ίαση του ασθενούς με νεοπλασία πνεύμονος.

Πρόληψη

Η πρόληψη αφορά την αποφυγή των προδιαθεσικών παραγόντων του καρκίνου του πνεύμονα δηλαδή των παραγόντων που μπορούν να οδηγήσουν ή να επιταχύνουν την δημιουργία ενός όγκου στον πνεύμονα. Αυτοί είναι το κάπνισμα , η ακτινοβολίες ( συσκευές που ακτινοβολούν, οι ραδιενεργές ουσίες , κλπ. ) το στρες , τα φυτοφάρμακα , οι τοξικές ουσίες που μέσω της αναπνοής οδηγούνται στους πνεύμονες( πχ βαφές , κλπ. ). Γι αυτό θα πρέπει να διακόψουμε το κάπνισμα, να αποφέυγουμε την επαφή με συσκευές που ακτινοβολούν, να χρηιμοποιούμε τα κατάλληλα μέσα ατομικής προστασίας όταν χρείαζεται πχ μάσκες , στολές προστασίας από ακινοβολία κλπ. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δώσουμε και σε μέτρα που παίρνουμε ώστε να τονώσουμε το ανοσοποιητικό του οργανισμού μας ώστε να καταπολεμά τις δυσλειτουργίες που έρχεται αντιμέτωπος εντάσσοντας την άθληση , το περπάτημα , τη σωστή διατροφή , τη δημιουργία προσωπικού χρόνου με ευχάριστες ενασχολήσεις προς εκτόνωση και αποφυγή του στρες και τις αρκετές ώρες ύπνου στο καθημερινό μας πρόγραμμα.

Ένα μεγάλο κομμάτι της πρόληψης αφορά την έγκαιρη διάγνωση που πρέπει απαραίτητα να έχουμε στον ετήσιο προγραμματισμό μας και να προγραμματίζουμε τον ετήσιο ιατρικό έλεγχό μας . Ένας ετήσιος ιατρικός έλεγχος σε έναν ιατρό εμπιστοσύνης μας μπορεί έγκαιρα να διαγνώσει όχι μόνο τον καρκίνο του πνεύμονα αλλά και τα υπόλοιπα προβλήματα υγείας που μπορεί να μας παρουσιαστούν . Η αμέλεια ή ο φόβος μπορεί να μας οδηγήσουν στην καθυστερημένη διάγνωση και πολλές φορές στην αποτυχία θεραπείας λόγω της καθυστέρησης αυτής.

Έγκαιρη διάγνωση-Συμπτώματα καρκίνου του πνεύμονα

Τα συμπτώματα του καρκίνου του πνεύμονα τις περισσότερες φορές είναι «ύπουλα» και εμφανίζονται όταν η ασθένεια έχει πλέον προχωρήσει. Μερικά από τα συμπτώματα είναι:

Χρόνιος βήχας (πάνω από ένα μήνα , ξηρός ή με παραγωγή διάφανων πτυέλων)

βραχνος φωνής

αιμόπτυση

απώλεια βάρους και όρεξης χωρίς προφανή λόγο

Δύσπνοια

Συριγμός

Επαναλαμβανόμενα περιστατικά βρογχίτιδας

Πόνος στο στήθος

Θεραπευτική αντιμετώπιση καρκίνου του πνεύμονα

Πλέον τα όπλα για την αντιμετώπιση κατά του καρκίνου έχουν αυξηθεί και δεν περιορίζονται μόνο στην κλασσική χημειοθεραπεία/ ακτινοθεραπεία. Οι συνηθέστερες θεραπευτικές επιλογές για τον καρκίνο του πνεύμονα είναι:

· Χειρουργική αφαίρεση

· Ακτινοθεραπεια

· Χημειοθεραπεία

· Βιολογικές θεραπείες

Πλέον υπάρχει η δυνατότητα χορήσης της χημειοθεραπείας στοχευμένα σε κάθε ασθενή ανάλογα με τον μοριακό τύπο του όγκου του και με την ανταπόκριση που θα έχει ο ασθενής στο κάθε χημειοθεραπευτικό φάρμακο αφού μπορούν να ελεχθούν τα παραπάνω πρίν ξεκινήσει το σχήμα στα “τυφλά”. Επιπλέον οι βιολογικές θεραπείες έρχονται με πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα και αφορούν συνήθως εξατομικευμένες θεραπείες με μονοκλωνικά αντισώματα και με ειδική θεραπεία σε ορμονοεξαρτώμενους όγκους. Τέλος η χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα εξελίσσεται συνεχώς με νέες αναίμακτες διαδικασίες που στοχεύουν στην γρηγορότερη ανάρρωση του ασθενή αλλά και μείωση του προβλεπόμενου χρόνου αναμονής για την εισαγωγή μετεγχειρητικής χημειοθεραπείας.

Η επιλογή του κατάλληλου θεράποντα ιατρού και η σωστή και έγκαιρη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα αποτελούν και τα κλειδιλα για την θεραπεία του.


 

Ανεπιθύμητες παρενέργειες της θεραπείας

Τρόποι αντιμετώπισης

Εξάνθημα

Σύντομα, μετά την έναρξη της θεραπείας, είναι πιθανό να εμφανισθεί εξάνθημα. Συχνότερα εμφανίζεται στο πρόσωπο, στο στήθος και στην πλάτη και συνοδεύεται από φαγούρα, ευαισθησία, αίσθημα καύσης, ξηροδερμία ή σκάσιμο του δέρματος στα δάχτυλα και τις παλάμες. Μπορεί να μοιάζει με ακμή ή ξηροδερμία. Ο θεράπων ιατρός πρέπει να ενημερώνεται για να συστήσει κάποια δερματολογική αγωγή

Αίσθημα κόπωσης

Κατά την διάρκεια της θεραπείας είναι πιθανόν ο ασθενής να νιώθει συχνά την ανάγκη να ξεκουραστεί ή να κοιμηθεί. Ίσως πρέπει να προσαρμόσει το πρόγραμμα του και την εργασία του στις ανάγκες του οργανισμού του. Πρέπει να υιοθετήσει έναν υγιεινότερο τρόπο ζωής. Πρέπει να σταματήσει το τσιγάρο και να φροντίσει την διατροφή του. Πρέπει να ενημερώσει τον γιατρό του.

Ναυτία

Είναι δυνατόν να εμφανιστεί κατά την διάρκεια της χημειοθεραπείας και της βιολογικής θεραπείας. Ο γιατρός θα κρίνει αν πρέπει να χορηγήσει αντιεμετική αγωγή.

Διάρροια

Η πρόσληψη περισσότερων υγρών, αφεψημάτων ή αναψυκτικών χωρίς ζάχαρη βοηθάει στην αποφυγή της αφυδάτωσης. Πρέπει να αποφεύγονται τα πικάντικα τρόφιμα και να προτιμώνται οι ήπιες τροφές. Ο γιατρός πρέπει να ενημερωθεί γιατί υπάρχουν φαρμακευτικά σκευάσματα που μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά.

Απώλεια μαλλιών

Πρέπει να συζητηθεί με τον θεράποντα γιατρό κατά πόσον η θεραπεία θα προκαλέσει απώλεια μαλλιών. Υπάρχουν τρόποι αποκατάστασης με καλά αισθητικά αποτελέσματα που θα καλύψει τον ασθενή κατά την περίοδο της θεραπείας.

Ξηροστομία ή δυσκολία στην κατάποση

Το πλύσιμο των δοντιών μετά από κάθε γεύμα, οι πλύσεις του στόματος με χλιαρό νερό ή χαμομήλι καθώς και η ενημέρωση του οδοντίατρου για την νόσου βοηθάνε στην ξηροστομία. Στην περίπτωση δυσκολίας κατάποσης είναι καλό η τροφή να έχει υγρή μορφή.

Πόνος στα χέρια ή στα πόδια

Κάποιες χημειοθεραπείες μπορεί να προκαλέσουν νευροπάθεια. Ελαφρά λυγίσματα ή εκτάσεις των δακτύλων των χεριών και των ποδιών καθημερινά μπορούν να βελτιώσουν την κατάσταση. Οπωσδήποτε πρέπει να ενημερωθεί ο θεράπων ιατρός

H νόσος ξεκινά από την ψυχή

 

 

Γράφει η  Δήμητρα Τσιλιμίγκρα

Απόφοιτος Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ

Φοιτήτρια Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

 

 

Στην εποχή μας είναι πλέον πιο προφανές από ποτέ πως το άγχος και η στενοχώρια μας αρρωσταίνουν. Ο Ιπποκράτης έλεγε ότι κάθε νόσος ξεκινά πρώτα από την ψυχή και μετά καταλήγει στο σώμα. Και πριν αποφασίσουμε ποια θεραπεία θα ακολουθήσουμε για το σώμα, πρέπει πρώτα να έχουμε θεραπεύσει το τραύμα της ψυχής. Πρόκειται για μια γνώση που κάποτε περιοριζόταν σε εκφράσεις του λαού όπως «αρρώστησα από τη στενοχώρια» ή «μου έπρηξε το συκώτι», αλλά πλέον αποτελεί τη βάση των νεότερων ανακαλύψεων στα πλαίσια της ιατρικής κοινότητας.

Πως γίνεται λοιπόν να μας αρρωσταίνει ένα συναίσθημα; Η απάντηση βρίσκεται στο ότι τα γνωστά σε όλους συναισθήματα όχι μόνο δεν είναι άυλα αλλά πρόκειται για ουσίες και ορμόνες οι οποίες συντελούν σε πολύ σημαντικές διεργασίες του σώματός μας.

Όταν κάποιος νιώσει άγχος για καθημερινούς λόγους όπως είναι για παράδειγμα οι οικονομικοί ή οτιδήποτε άλλο τον απασχολεί, ο οργανισμός μη μπορώντας να ερμηνεύσει τον όρο «λεφτά» μιας και δεν υπάρχει στη φύση, θεωρεί πως η απειλή είναι αληθινή, όπως για παράδειγμα όταν βρεθούμε μπροστά σε μια αρκούδα. Το αποτέλεσμα είναι πως για να μας σώσει από το «άγριο ζώο» που βρίσκεται μπροστά μας, απελευθερώνει στο σώμα μας ουσίες, όπως η κορτιζόλη, ώστε να βρεθούμε σε εγρήγορση και να ξεφύγουμε.

Η κορτιζόλη, η οποία αποκαλείται και «ορμόνη του άχγους», είναι απαραίτητη για την παραγωγή της αδρεναλίνης από τον μυελό τον επινεφριδίων. Η αδρεναλίνη βοηθά τον οργανισμό να κινητοποιήσει όλες τις πηγές ενέργειάς του, σε περιπτώσεις έντονης δραστηριότητας, διεγείροντας το συμπαθητικό νευρικό σύστημα για επείγουσα ενέργεια κατά τη λεγόμενη "αντίδραση μάχης ή φυγής". Επιπλέον η ορμόνη αυτή παράγεται φυσιολογικά από τον οργανισμό μας σε συγκεκριμένες ποσότητες κάθε πρωί ώστε να μπορούμε να ξυπνάμε με την απαραίτητη ενέργεια που χρειαζόμαστε για να φέρουμε εις πέρας την κάθε ημέρα.

Ωστόσο αν και η ορμόνη αυτή θα πρέπει το βράδυ να μειώνεται σε επίπεδα «μη ανιχνεύσιμα» στον οργανισμό, έτσι ώστε να μπορούμε να κοιμηθούμε, έχει παρατηρηθεί πως στα άτομα που υποφέρουν από άγχος η κορτιζόλη παραμένει σε υψηλά επίπεδα ακόμη και τις βραδινές ώρες, κάτι που αποτρέπει τον οργανισμό από το να κοιμηθεί. Το αποτέλεσμα αυτού δεν είναι μόνο πως το άτομο στερείται ποιοτικού ύπνου αλλά και ότι ο οργανισμός του δεν προλαβαίνει να κάνει τις απαραίτητες «επιδιορθώσεις» στις βλάβες που υπέστησαν τα κύτταρα κατά τη διάρκεια της ημέρας, κάτι που φυσιολογικά συμβαίνει κατά τη διάρκεια της ανάπαυσης.

Έτσι, ενώ ο οργανισμός βιώνει stress, οι απολήξεις των νευρικών ινών του αδρενεργικού νεύρου, του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, εκκρίνουν τη νορεπινεφρίνη ή νοραδρεναλίνη και τα επινεφρίδια την επινεφρίνη ή αδρεναλίνη. Οι ουσίες αυτές που έχουν τα ίδια αποτελέσματα ενεργοποιούν υποδοχείς αγγείων και άλλων οργάνων, προετοιμάζοντας την καρδιά και τους μυς για δράση.

Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση υπερέντασης, ή στρες, χάρη της αδρεναλίνης και της νοραδρεναλίνης προκαλείται αύξηση του ποσού της γλυκόζης στο αίμα, διαστολή των βρόγχων, επιτάχυνση των παλμών της καρδιάς, αύξηση της πίεσης του αίματος, συστολή των αγγείων του πεπτικού συστήματος και του δέρματος, διαστολή της κόρης του ματιού, ανόρθωση των τριχών κ.α. Ταυτόχρονα το ήπαρ απελευθερώνει γλυκόζη και τα κύτταρα απελευθερώνουν λιπαρά οξέα. Με αυτόν τον τρόπο παράγεται επί πλέον ενέργεια.

Όταν οι ορμόνες του stress εκκρίνονται σαν απάντηση στο οξύ stress, βοηθούν τον οργανισμό να προσαρμοστεί στις εξωτερικές συνθήκες. Όταν όμως η ορμονική απάντηση στο στρεσσογόνο ερέθισμα δεν σταματά μετά την πάροδο του stress, η υπερέκθεση του οργανισμού σε αυτές τις ορμόνες καταπονεί το σώμα.

Συγκεκριμένα η κορτιζόλη έχει πολλές άμεσες και έμμεσες δράσεις. Προκαλεί απώλεια μυϊκής μάζας, εναπόθεση λίπους, υπεργλυκαιμία, αντίσταση στην ινσουλίνη, οστεοπόρωση, καταστολή της ανοσολογικής αντίδρασης και ελαττωμένη παραγωγή συνδετικού ιστού που μπορεί να οδηγήσει σε φτωχή επούλωση τραυμάτων. Σε υψηλές συγκεντρώσεις εμφανίζει αλατοκορτικοειδή δράση, προκαλώντας κατακράτηση ιόντων νατρίου και απέκκριση ιόντων καλίου από τους νεφρούς. Είναι επίσης γνωστό πως αδρανοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα καθιστώντας το πολύ περισσότερο επιρρεπές σε λοιμώξεις και άλλου είδους ασθένειες.

Στον εγκέφαλο, το επαναλαμβανόμενο άγχος προκαλεί διαταραχές στη μνήμη και η μακροχρόνια έκθεση σε αυτό επιταχύνει την καταστροφή των εγκεφαλικών νευρώνων. Μελέτες έχουν δείξει πως ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου και οι αλλαγές στους παράγοντες πήξης που προκαλούν αγγειακά επεισόδια συνδέονται άμεσα με το επαγγελματικό stress. Άλλες μελέτες συνδέουν το άγχος με την αυξημένη επίπτωση οστεοπενίας και την αυξημένη εναπόθεση λίπους στην κοιλιακή χώρα. Επιπλέον έρευνα που διενεργείται στην ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών αποκαλύπτει πιθανή θετική συσχέτιση ανάμεσα στο άγχος και την εμφάνιση ψωρίασης και θυρεοειδίτιδας Hashimoto.

Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν πως είναι ζωτικής σημασίας για να επιτύχουμε μια υγιή ζωή να αποβάλλουμε εκτός από τις υπόλοιπες βλαβερές συνήθειες, την πλέον βλαβερή, δηλαδή το stress και γενικότερα τα αρνητικά συναισθήματα. Η ψυχική μας κατάσταση δεν είναι δυνατόν να θεωρείται αποκομμένη από την υπόλοιπη σωματική μας κατάσταση, διότι αποδεδειγμένα πια, ο άνθρωπος αποτελεί μια ολότητα και κάθε σύστημα επηρεάζεται από όλα τα υπόλοιπα. Καιρός λοιπόν να μας γίνει βίωμα αυτό που με τόση θέρμη υποστήριζαν οι πρόγονοί μας, ότι δηλαδή «νους υγιής εν σώματι υγιεί».